İran’da Siyasi Kriz Derinleşiyor!

28 Aralık 2025’te İran’ın başkenti Tahran’da esnaflar, ekonomik sebepler nedeniyle dükkânlarına kepenk kapattı. İlk etapta sınırlı alanlarda kalan protestolar, ilerleyen zamanlarda vatandaşların da katılımıyla geniş çaplı eylemlere dönüştü.

İRAN TELEVİZYONLARI NE DİYOR?

Ülkenin dört bir yanında protestolar devam ederken, İran devlet televizyonlarında eylemlere ilişkin yayınlarda protestocuların yalnızca şiddet içeren görüntülerine yer verildi. Eylemciler, yayınlarda “isyancı”, “vandallar”, “İsrail ve ABD’nin paralı askerleri” olarak nitelendirildi. Protestoların başlangıç noktası olan kepenk kapatma eylemleri ise, esnafların protestoculardan korktukları için dükkânlarını kapattıkları yönünde aktarıldı.

PROTESTOCULAR NE İSTİYOR?

Göstericiler, İran İslam Cumhuriyeti bayrağını indirerek yerine 1980 öncesi kullanılan İran bayrağını astı. Yoğun baskı altında olduklarını belirten İran halkı sokaklara çıkarken, eylemlerin önemli bir bölümünü kadınlar üstleniyor.

Protestoların arka planında, 13 Eylül 2022’de Mahsa Amini’nin başörtüsünü kurallara uygun takmadığı gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltına alınması ve 16 Eylül 2022’de gözaltında hayatını kaybetmesi önemli bir kırılma noktası olarak gösteriliyor.

Göstericiler;

Kadınların günlük yaşamda ve hukuki süreçlerde eşit haklara sahip olmasını,

İfade özgürlüğünü,

Protesto hakkının engellenmemesini,

Gözaltıların ve şiddetin sona ermesini,

İran İslam Cumhuriyeti sisteminin sert baskılarının kaldırılmasını,

İşsizlik, yolsuzluk ve gençlerin gelecek ile ilgili sorunlarına çözüm bulunmasını talep ediyor.

2 BİNİN ÜZERİNDE CAN KAYBI İDDİASI!

Ülke genelinde eylemler sürerken, güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri sonucu çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

BBC’nin aktardığına göre Washington merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri (HRANA), şu ana kadar 2 bin 400’den fazla kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Norveç merkezli İran İnsan Hakları örgütü ise ölü sayısının 3 bin 400’ü geçtiğini ve binlerce kişinin yaralandığını iddia etti. İranlı yetkililer ise can kaybının 3 bine kadar ulaştığını kabul etti.

İDAMLAR GÜNDEMDE

Yetkililere göre 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. İran yönetiminin idamların hızlandırılması yönünde talimat verdiği öne sürüldü. İlk idam edilecek kişinin, gözaltında bulunan 26 yaşındaki Erfan Soltani olduğu iddia edildi.

Ailesinin verdiği bilgilere göre Soltani’nin avukatıyla görüşmesine izin verilmedi. 14 Ocak Çarşamba günü sabaha karşı gerçekleştirilmesi beklenen idam ise ileri bir tarihe ertelendi.

DÜNYADA NASIL SES BULDU?

ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara açık destek verdiğini açıkladı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “İran belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe yaklaşıyor. ABD yardıma hazır” ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Avrupa’nın İran halkının yanında olduğunu belirtti. Von der Leyen, İran halkının ifade özgürlüğünün yanı sıra toplanma, seyahat etme ve baskıdan uzak yaşama hakkı talep ettiğine dikkat çekti.